Mijn oog viel op een artikel in Trouw waarin verteld wordt hoe bedrijfsleven en overheden in de Achterhoek de handen in een slaan om de grote uitdagingen van deze tijd (werkgelegenheid, omgaan met krimp ipv groei, verduurzaming, instandhouden en ontwikkelen van zorg en welzijn) aan te pakken. De menselijke maat en samenwerking zijn richtinggevend. Dit project is een voorbeeld van een minder bekende vorm van innovatie, namelijk sociaal-maatschappelijke innovatie.

ACHTERHOEK ALS GROTE COÖPERATIE, DAT IS HET DOEL

TROUW QUIRIJN VISSCHER − 7 juni 2011

Acht Achterhoekse gemeenten willen met het bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties een coöperatie vormen. Als ze samen aandeelhouder worden in het welzijn en de welvaart van de Achterhoekers, kunnen sociale en economische problemen op een menselijke maat worden opgelost, stelt Herman Kaiser, burgemeester van Doetinchem en voorzitter van de Regio Achterhoek. “Een terugtredende overheid kan niet zomaar taken op de samenleving afschuiven.”

De nieuwe regionale coöperatie moet de Achterhoek door de economische en klimaatcrisis loodsen en een antwoord bieden op de bevolkingskrimp in deze Gelderse grensstreek. Die veranderingen raken de regionale overheden, schoolbesturen, zorg- en welzijnsinstellingen, ondernemers en sportclubs in de 300.000 inwoners tellende streek. Over twee weken starten ze hun coöperatieve samenwerking, waarin gemeenschappelijke belangen boven deelbelangen gaan. Juristen onderzoeken of ze uiteindelijk een echte coöperatie mogen worden.

“We vinden het oude, vastgelopen poldermodel opnieuw uit”, zegt Kaiser. “Je ziet dat nu de verzorgingsstaat aan het transformeren is. De overheid schuift taken af naar andere overheden. Met coöperaties zorg je ervoor dat ook in grote verbanden de menselijke maat mogelijk is. Je ziet regionaal precies waarvoor je het doet. Het geheim van coöperatief werken is dat je elkaar ook wat moet gunnen.”

In de Achterhoek is het coöperatieve besef ontstaan na de gemeentelijke herindelingen van 2005 die leidden tot enkele grote gemeenten vol kleine kernen. Die kregen allen met dezelfde problemen te kampen, zoals de instandhouding van dorpsvoorzieningen. De recessie die in 2008 begon, maakte de kwetsbaarheid van de arbeidsmarkt in de regio duidelijk. De industrie is in de Achterhoek een relatief grote werkgever, vooral de metaalsector. Er bleek een tekort aan vakopleidingen. Tenslotte openbaarde zich er in 2009 de bevolkingskrimp.

Die ontwikkelingen openden de ogen in de Achterhoek. Gemeenten staakten bouwprojecten snel om de prijzen op de woningmarkt te beschermen. Tegelijk brainstormden regiopolitici, ondernemers en maatschappelijke organisaties over alle bedreigingen.

Het resultaat is de visie ‘Achterhoek 2020′ die over twee weken verschijnt, met daarin concrete projecten om te zorgen dat de streek leefbaar blijft dankzij betere voorzieningen.

Zo is een plan ontwikkeld voor de Achterhoekse Groene Energie Maatschappij die uit biogas regionale energie wint. Ook wil de regio zich profileren als ideaal woon- en werkgebied voor gezinnen die dankzij het zogenoemde ‘nieuwe werken’ – via digitale communicatie – niet langer aan kantoren in stadsregio’s gebonden zijn. Daarom moet de Achterhoek ook een glasvezelnetwerk krijgen. De plannen zouden via de nieuwe coöperatie kunnen worden geregeld.